Prawo i orzecznictwo

Prawo w Polsce zmienia się dynamicznie, a przepisy dotyczące osób z niepełnosprawnościami należą do jednych z najbardziej skomplikowanych. Zmiany w orzecznictwie, zawiłości ulg podatkowych czy uprawnień pracowniczych – to codzienność, która potrafi przytłoczyć. Nie musisz jednak mierzyć się z nią sam. Na portalu Niepelnosprawni.pl od lat działa usługa „Zapytaj doradcę”, dzięki której możesz uzyskać rzetelną, spersonalizowaną i darmową odpowiedź od ekspertów. 

Związek Powiatów Polskich stanowczo protestuje przeciwko zaniżeniu wysokości dotacji na realizację zadania asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami. Samorządy ostrzegają, że przyjęte rozwiązania ustawowe grożą poważnym ograniczeniem dostępności tej formy wsparcia oraz przerzuceniem nieuzasadnionych kosztów na jednostki samorządu terytorialnego.

Podczas posiedzenia Nadzwyczajnej Podkomisji ds. ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami posłowie przeanalizowali art. 1–4 rządowego projektu ustawy, część z nich pozostawiając bez rozpatrzenia. Posiedzenie trwało około godziny, a większość artykułów umieszczonych w projekcie ustawy nie została odczytana. Krótki czas trwania obrad wywołał sprzeciw ze strony społecznej. 

– Jak się popatrzy na to, jak wygląda dziś nasze społeczeństwo, jak kształtuje się populacja, to wyraźnie widać, że jest coraz więcej starszych osób – zwłaszcza tych po osiemdziesiątce, a nawet tych powyżej dziewięćdziesiątego roku życia. A jednocześnie mamy coraz mniej osób w wieku aktywności zawodowej oraz coraz mniej dzieci. To tworzy obraz sytuacji, która rozchodzi się w szwach. Nasi politycy i decydenci nie traktują tego zagadnienia jako priorytetu, nie rozumieją, jak istotne jest to, by zająć się nim w sposób poważny – mówi dr Magdalena Kocejko, adiunktka w Katedrze Polityki Społecznej w Szkole Głównej Handlowej (SGH).

11 grudnia Komitet Stały Rady Ministrów przyjął projekt ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji. Jego głównym założeniem jest zastąpienie instytucji ubezwłasnowolnienia instrumentami opartymi na prawach człowieka i uznającymi podmiotowość osób z niepełnosprawnością.

Minister rodziny, pracy i polityki społecznej była pytana o proces wydawania orzeczeń o niepełnosprawności i kilkumiesięczne kolejki, z którymi spotykają się osoby chcące takie orzeczenie uzyskać.

Polityka społeczna i programy wsparcia osób z niepełnosprawnością są ograniczane w całej Europie. Rządy nakładają coraz więcej biurokratycznych barier, zmniejszając wsparcie w imię polityki zaciskania pasa. Tak rzeczywistość opisuje Steven Allen, Dyrektor Wykonawczy Validity Foundation. Jego zdaniem rozwiązaniem jest współpraca pomiędzy różnymi grupami zagrożonymi dyskryminacją i wykluczeniem.

13 sierpnia 2025 r. na stronie Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych opublikowano tłumaczenia Uwag końcowych (tzw. zaleceń) Komitetu ONZ ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami, wydanych Polsce w 2018 roku po przeglądzie wdrażania Konwencji o prawach osób z niepełnosprawnościami. Dokumenty są teraz dostępne w języku polskim, angielskim, Polskim Języku Migowym (PJM) oraz w wersji łatwej do czytania i rozumienia (ETR).

14 sierpnia 2025 r. wchodzi w życie istotna nowelizacja rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dotyczącego orzekania o niepełnosprawności oraz stopniu niepełnosprawności. Nowe przepisy mają na celu usprawnienie i przyspieszenie procesu wydawania orzeczeń – co szczególnie ważne w obliczu niedoboru lekarzy w zespołach orzeczniczych.

Trybunał Konstytucyjny orzekł 23 lipca 2025 r., że przepis umożliwiający sądom opiekuńczym skierowanie osoby do domu pomocy społecznej (DPS) bez jej zgody jest zgodny z Konstytucją RP. Jednogłośne orzeczenie dotyczyło sprawy M.W., skierowanej do DPS-u wobec sprzeciwu i na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie. 

„Tworzy upokarzającą, uwłaczającą i zastraszającą atmosferę” — tak komentuje dr Monika Zima-Parjaszewska, Prezeska Polskiego Stowarzyszenia na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną opinię Związku Powiatów Polskich (ZPP) do projektu ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji.

W Sejmie rozpoczęły się właśnie prace nad projektem nowej ustawy o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów, przygotowanym przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Jak podkreśla ministra pracy Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, „pora uporządkować zasady wykonywania zawodu psychologa i zapewnić bezpieczeństwo osób korzystających ze wsparcia”. Projekt został pozytywnie przyjęty przez środowiska psychologiczne, które aktywnie uczestniczyły w jego opracowaniu.